Dedektifle çalışmaya karar verdiyseniz, işin bir bölümü sizin elinizdedir ve o bölüm iyi yapıldığında sonuç da daha kullanışlı olur. Bu not o bölümü anlatır; bizim işi sahada nasıl yürüttüğümüzü iş planı sayfasında ayrıca yazdık.
Özel dedektif nasıl tutulur?
Konunuzu yazar, size gelen kapsamı okur ve onaylarsınız; uzun bir form ya da yüz yüze tanışma şartı yoktur. Sizin tarafınızdaki sıra kabaca şöyledir:
- Ne öğrenmek istediğinizi ve bunu hangi karar için öğrenmek istediğinizi belirleyin.
- Elinizdeki bilgiyi bir araya getirin: adres, ilçe, ad, ilan bağlantısı, tarih.
- Konuyu size kolay gelen yoldan iletin; telefonda anlatmak da yazmak da aynı işi görür.
- Size gelen yanıtta kapsamı, gün sayısını ve raporun neyi içereceğini okuyun.
- Kapsamı onaylayın; sahaya ancak bundan sonra çıkılır.
Soruyu karardan geriye doğru kurmak
En kullanışlı soru, vereceğiniz karardan geriye doğru kurulan sorudur. “Bu arsayı alayım mı?”, “Bu adres hâlâ geçerli mi?”, “Söz vermeden önce bilmemiz gereken bir şey var mı?” gibi bir soru, araştırmanın nereden başlayıp nerede biteceğini kendiliğinden gösterir. Sınırı çizilmemiş, “ne varsa öğrenelim” diye açılan bir iş ise hem uzar hem dağılır.
Karar her zaman sizindir. Dedektif bir hüküm vermez; kararınızın dayanacağı bilgiyi toplayıp önünüze koyar. Bu ayrımı akılda tutmak, raporu okurken de işinize yarar: raporda bir yargı aramazsınız, gördüğünüzü kendi sorunuzla tartarsınız.
Mesaja eklenecekler
Elinizde ne varsa yazın; eksik olanı bulmak zaten çalışmanın parçasıdır. Bir adresin yalnız mahallesini biliyorsanız mahalleyi, bir arsanın yalnız ilan bağlantısı varsa bağlantıyı iletmeniz başlamak için yeter.
Göndermemeniz gerekenler de var. Bir başkasının şifresi, izinsiz alınmış ekran görüntüleri ya da başkasının telefonundan aktarılmış mesajlar bu işin malzemesi olamaz; bunlarla çalışmıyoruz. Kendi tuttuğunuz notlar, gördüğünüz bir ilan, size gönderilmiş bir belge ise işe yarar.
Yazmak için doğru zaman
Kararın verileceği günle aranıza birkaç gün koyun. Bir arsa için bu, ödeme yapmadan ya da imzaya gitmeden önceki dönemdir; söz öncesi bir merak için söz gününden epey önce. Kış aylarında Van’ın yüksek ilçelerinde bir saha günü havaya bağlı olarak ertelenebildiği için, uzak bir ilçedeki iş söz konusuysa takvime biraz daha pay bırakın. Son güne sıkışmış bir iş, ya eksik kalır ya da gereğinden fazla güne yayılır.
Kararı ailede birkaç kişi verecekse
Karar ne kadar kalabalık bir masada verilecek olsa da yazışmayı tek bir kişinin yürütmesi işinize yarar. Bilgi tek elden geldiğinde çelişen adresler, farklı tarihler ya da birbirini tutmayan istekler en başta ayıklanır. Raporu da o kişi alır; aile içinde nasıl paylaşılacağına siz karar verirsiniz.
Gelen yanıtta bakılacak satırlar
İyi bir yanıt, ne yapılacağını, hangi ilçede ve kaç gün çalışılacağını, raporda neyin yer alacağını ve neyin yapılmayacağını açıkça yazar. Bu satırları okuduğunuzda kafanızda bir soru kalıyorsa onaylamadan önce sorun. Kapsamda yazmayan bir şeyin yapılacağını varsaymayın; eklenmesini istiyorsanız söyleyin, plan ona göre yeniden yazılır.
Ücret de bu kapsamla birlikte gelir ve kapsamdan ayrı düşünülmez. Nasıl hesaplandığını, uzak ilçede neyin değiştiğini ücret notu örnekleriyle anlatıyor. Sonuç için baştan söz veren ya da “ne olursa olsun buluruz” diyen bir yanıtla karşılaşırsanız, kapsam satırlarının atlanıp atlanmadığına bakın.
Anlaşma yazılı olur mu?
Anlaşmanın dayanağı size gönderilen yazılı tekliftir ve onayınız bu yazının üzerine verilir. Teklifte konu, bakılacak yerler, gün sayısı, raporun neleri göstereceği, nelerin bu işe girmediği ve ücret yer alır. Telefonda konuştuysanız da kapsam ardından yazıya geçer; aylar sonra hangi işin istendiği konusunda bir belirsizlik kalmaz.
Yüz yüze görüşmek gerekir mi?
Bir yere gelmeniz ya da biriyle buluşmanız gerekmez; konu yazışarak ya da telefonla anlatılır, teklif ve rapor size yazılı ulaşır. Bu, özellikle Van dışında yaşayanlar ve konuyu evde rahatça konuşamayanlar için işi kolaylaştırır.
Anlaştıktan sonra sizden ne beklenir?
Çalışma sürerken yeni bir bilgi öğrenirseniz bize iletin; bir adres değiştiyse ya da bir tarih yeni öğrenildiyse plan buna göre düzeltilir. Konuyu araştırılan kişiyle konuşmak, onu sınamak ya da kendiniz bir şey denemek işi zorlaştırır. Kararınızı raporu okuduktan sonra verin.
Rapor elinize geçtiğinde anlamadığınız bir satır olursa sorun; her bulgunun nerede ve ne zaman görüldüğünü size ayrıca açıklarız.